"Hart van Grave" afgezet met schutting.

De opgraving dat uitgevoerd is door ARC heeft zijn sporen achtergelaten,
veel botresten, aardewerkfragmenten en ander materiaal als hout van ton
putten, fragmenten houten palen zijn nog tevoorschijn gekomen tijdens het
egaliseren van het terrein waar ik nog even een kijkje mocht nemen.
Helaas is tijdens deze opgraving niet gekozen voor behoud van vondsten,
min of meer is hier gekozen zo veel mogelijk sporen vast te leggen.
Gebleken is dat de gemeente Grave gekozen heeft, het onderzoek toe te
splitsen op een paar heel specifieke thema's.
Dat betekent dat sporen en resten die geen relatie hebben met deze thema's
weliswaar gedocumenteerd worden ( dat wil zeggen, vastgelegd worden op
de vlaktekening en op foto's ), maar dat ze volgens de gemeente Grave niet
verder hoeven worden onderzocht.
Hier hebben waarschijnlijk financiële of economische belangen meegespeeld,
helaas heeft dit er toe geleid dat een groot deel van de vondsten uit beerputten,
volgens andere personen ( de schatkamers ) verloren zijn gegaan.
Hieruit hadden veel dateringen uit kunnen voortvloeien die nu helaas verloren
zijn gegaan, de stenen beerputten werden gewoon gekanteld waar verder
geen aandacht aan werd geschonken.
Een gemeente die als bevoegd gezag optreed mag zonder meer beslissen om
maar een deel van de archeologische resten te ( laten ) onderzoeken, omdat
zij nu eenmaal ook rekening moet houden met andere
( financiële of economische ) belangen.


Heb zelf een gesprek gehad op het gemeentehuis met betreffende personen
en voorgesteld meer aandacht te besteden aan alle thema's die tevoorschijn
kunnen komen op het terrein, dit in samenwerking met ARC en met meerdere
amateur archeologen het terrein op te graven.
Op dit voorstel is nooit gereageerd, en nu word geconstateerd door hen dat
veel sporen en vondsten achteraf verloren zijn gegaan en bij mij terecht zijn
gekomen, en dat had achteraf niet mogen gebeuren.


We moeten het met de gegevens doen die worden aangedragen, de vondsten
die verloren zijn gegaan, de vooruitzicht zal nu dan ook zijn, "bouwen aan de
toekomst"


Samen de hond uitlaten aan de maas, een stukje fietsen naar het park,
gezellig samen ontspannen op het terras, met een goed boek in de binnentuin
of haven, maar uiteindelijk is de motto, wonen in het "Hart van Grave".

Oude panden die op de Markt, Hoofdsestraat
en in de scherenstraat hebben gestaan.

Oude panden die op de Markt, Hoofdsestraat
en in de scherenstraat hebben gestaan.

"Hart van Grave" opgraving wordt uitgevoerd door ARC, houten palen.

De oudste sporen van bewoning waren houten palen die op 
diepere gedeeltes tevoorschijn kwamen, waarschijnlijk van de 
eerste bewoners van Grave die in de Middeleeuwen hier hun 
boerderijen hebben gebouwd.

De palen bestaan merendeel uit eikenhout
maar ook zacht houten palen zijn aangetroffen,
datering zal ter zijne tijd bijgeschreven worden.

Verticale ingeslagen houten palen.

Mogelijk de paal waar de hijspaal heeft gestaan waar weer de 
emmer aan heeft gehangen waar water mee uit de put 
werd geschept. U ziet even voor de paal een put liggen.

Een van de vele houten palen die tijdens de 
opgraving zijn aangetroffen.

"Hart van Grave", opgraving wordt uitgevoerd door ARC, greppel - boerderij.

                                                                                                               

Hier zien we een greppel dat mogelijk de zijgevel van een in heeft
gestaan, kort erom heen staan houten palen dat dragers geweest
kunnen zijn, gezien de greppel vol ligt met veel organisch materiaal
brokken huttenleem en veel houtskool gaan we hier van uit dat
deze boerderij geheel afgebrand is, de zwarte contouren zijn in
de wand nog duidelijk te zien.
Zo ik heb mogen horen zouden deze sporen ergens
eind 13 e begin 14 e eeuw dateren.
fragmenten van steengoed kannen, kruiken en bekers
zijn in deze sporen tevoorschijn gekomen.
Jacoba kannen en drinkgerei.

Greppel lopende de hoek om met
eiken houten palen er om heen.

Een dikke plank dat meer als 10 cm dik is, lag in een hoek
van de boerderij, of deze een functie had van een vloer of
kist zal nog onderzocht worden. 

"Hart van Grave", opgraving wordt uitgevoerd door ARC, ton putten.

Beerputten en waterputten gemaakt van boom en wijnvaten.
De bomen werden uitgehold en in de boden geschoven,
deze bomen die een diameter hadden van 100 cm
konden wel tot 3 meter lang zijn.

Ton putten zijn meestal in gebruik geweest om haar wijn in 
te bewaren, bestond uit een aantal duigen en dat met wilgen 
bij elkaar werden gehouden.

Of wel genoemd wijnvaten ( tonnen ).

Veel tonnen, wijnvaten werden aangetroffen tijdens de opgraving.

Omdat de wijnvaten niet zo groot waren werden de bodems 
uit de vaten geslagen en hierin werd weer een volgend vat 
geschoven, zo zijn er weleens 4 of 5 vaten in elkaar gestapeld 
op elkaar aangetroffen.

Deze vaten, tonnen werden al in de 14 e eeuw gebruikt
voor beerputten en waterputten.

Veel tonnen werden hier aangetroffen en met de dragline uitgeschept,
en regelmatig door elkaar gehutseld.

Heb deze hierboven verzameld, mocht deze mee naar huis nemen,
thuis schoongemaakt bleek al gouw dat hier tekens Huismerken )
van de tonnen maker in stonden gebeiteld.

Deze duigen die in de volle zon werden gezet zijn
geheel verloren gegaan.

Zo ook deze duigen zijn verloren gegaan.

Ook deze balk heeft de zon niet overleeft
en is verloren gegaan.

De duigen die ik gewassen heb, zijn weer ingeleverd 
voor bestudering bij ARC.

En zie hier op een van de duigen, inscriptie
van de tonnen maker.


Voorgesteld heb ik tijdens deze opgraving of ik de duigen mocht wassen,
mocht helaas de duigen niet wassen, de vaten werden door de dragline
gewoon uit de bodem gegraven en door elkaar gehutseld, verder werd niet
meer om gekeken naar de wijnvaten en zijn in de stort terecht gekomen.
Wat jammer is dat er geen houtmonsters van deze duigen zijn genomen
en niet meer schoongemaakt zijn, ook deze vondsten kunnen
een goede datering leveren.

"Hart van Grave", opgraving wordt uitgevoerd door ARC, Graafsche schatten.

Nieuws uit het verslag van ARC.

Graafsche schatten 25-05-2011
De resten van eeuwenlange bewoning in Grave.
In opdracht van de Gemeente Grave en Van Der Horst projectgroep zijn de archeologen van archeologisch onderzoeksbureau ARC bezig met een opgraving in het centrum van Grave. Hier zal het woon- en commercieel complex Hart van Grave gerealiseerd worden. Nu het archeologische onderzoek aan de achterkant van het gemeentehuis bij de Scheersestraat is uitgevoerd worden de eerste resultaten langzaam bekend, terwijl de voorbereidingen voor het onderzoek aan de voorkant getroffen worden.

ARC vindt zeldzame Karel V penning 30-06-2011
Tijdens een opgraving in het historische centrum van Grave troffen archeologen van ARC bv onlangs een zeer bijzonder object aan. Het bleek een penning te zijn, die zo zeldzaam is dat er zélfs nog geen exemplaar van in de nationale verzameling van het Geldmuseum in Utrecht aanwezig is. Op de penning is een portret te zien van Karel V, afgebeeld met platte pet en het profiel met de voor hem karakteristieke kinnebak. Karel V van het Heilige Roomse Rijk was afkomstig uit het Huis Habsburg en vanaf 1506 landheer van alle Nederlandse gewesten.

Op het omschrift van de penning staat IMP CES CAROLVS V HISP A C VTIVSQ SICILIATE IERVSALE REX ARCHIDVX AVST PPP AVG, wat in het Nederlands vertaald "De heerser keizer Karel V koning van Spanje van beide Siciliën en van Jeruzalem aartshertog van Oostenrijk de godvruchtige de gelukkige de vermeerderaar" betekent.

De eenzijdig bewerkte penning is van Duitse oorsprong en te dateren op 1520, toen Karel V pas twintig jaar oud was. De penning is gegoten, in een koper - tin legering. Waarschijnlijk heeft een eigentijdse houtsnede gediend als voorbeeld voor het portret.

Hart van Grave
Het archeologisch onderzoek in Grave wordt door ARC bv uitgevoerd naar aanleiding van de nieuwbouwplannen voor het project Hart van Grave. Dit prestigieuze project bevat de ontwikkeling van een woon- en winkelgebied in de kern van de Middeleeuwse stad, ter plaatse van het oude gemeentehuis. Het onderzoek wordt in juni afgerond, waarna gestart wordt met het determineren van de talloze vondsten van voornamelijk aardewerk en glas.

Een overzicht van het eerste deel van de opgraving
De nederzetting Grave is in de tweede helft van de 12 e eeuw ontstaan naar aanleiding van de bouw van het kasteel van Grave, enkele honderden meters van Hart van Grave vandaan. In het midden van de 13e eeuw heeft Grave haar stadrechten ontvangen en reeds in het jaar 1300 is er een verdedigingsmuur om de stad heen gelegd. Het plangebied van Hart van Grave, in het centrum van Grave, is dus al vele eeuwen lang bewoond. De resten van deze bewoning vinden de archeologen nu terug in verschillende cultuurlagen; eeuw na eeuw ‘op elkaar gestapelde' bewoningslagen. In één van de werkputten zijn zelfs vijf lagen onder elkaar aangetroffen, bovenaan beginnend met muurwerk uit de 18e en 19e eeuw. Daaronder vinden we nog ouder muurwerk, gevolgd door de donkere brandlaag van de grote stadbrand in 1415. Onderaan ligt de cultuurlaag met de houten resten van één van de vroegste Graafse onderkomens uit de 13e of 14e eeuw.

Graven in het toilet
Tijdens het archeologische onderzoek zijn meerdere zogeheten beerputten aangetroffen. Een beerput is een uitgegraven put waarin vroeger menselijke uitwerpselen werden opgevangen. Boven de beerput stond dan een houten bankje met een gat erin waar men op kon zitten. Eén van de beerputten die in Grave zijn aangetroffen bestond uit een ingegraven wijnton, met daarop nog een wijnton en daarboven weer metselwerk. Omdat in de beerputten naast uitwerpselen ook ander huishoudelijk afval gedeponeerd werd, bevatten ze vandaag de dag vaak een schat aan informatie voor archeologen over leef- en eetgewoonten en gebruiksartikelen.

Archeologen treffen beerputten aan
De beerputten in Grave zijn eeuwenlang in gebruik geweest, waarbij meestal alleen de bovenste lagen eruit geschept werden om over het land uit te storten. Daarom zijn er nu verschillende interessante vondsten aangetroffen waarmee we het verhaal van de Middeleeuwse bewoners van Grave kunnen proberen te reconstrueren. Een mooi voorbeeld hiervan is het speelgoedhorloge.

Schatten tussen het afval
In één van de Graafse beerputten troffen archeologen van ARC een prachtig speelgoedhorloge aan. Het speelgoed is van tin gemaakt en vrijwel intact gebleven gedurende honderden jaren.

Een andere opvallende vondst is niet zo zeer een prachtig voorwerp, maar wel een hele toepasselijke: in de beerput zijn verschillende spades aangetroffen. Hoewel de beerput meestal niet met spades leeggeschept werd maar met emmers, zou je bijna denken dat een Middeleeuwse inwoner van Grave zijn spade tegen een hard stuk afval kapot heeft gemaakt en hem erin heeft laten liggen. Maar het kan natuurlijk ook zo zijn dan de spade in de beerput terecht is gekomen tijdens het uitgraven ervan!

In een naastgelegen middeleeuwse beerput is een puntgave tinnen kaarsenstaander met ijzeren punt aangetroffen. Op de punt werd een dikke kaars gezet. Ook hierbij is het verhaal snel bedacht: waarschijnlijk heeft iemand tijdens een nachtelijk gebruik van het secreet het kostbare object in de smurrie laten vallen. In de duisternis was die persoon niet bij machte om het er weer uit te vissen. Gelukkig maar!

Drank van alle tijden
In de zeventiende eeuw werden bij baggerwerkzaamheden bij het Zuid-Hollandse Slot Teylingen grote aantallen van een bijzonder aardewerken kannetje aangetroffen. De kannetjes waren van zogeheten Siegburgs aardewerk en werden al snel vernoemd naar de bewoonster van het slot, de Hollandse gravin Jacoba van Beieren. Ook bij het archeologisch onderzoek in Grave zijn deze Jacobakannetjes in de beerputten gevonden. De kannetjes zijn smal en werden vaak gebruikt als bierpul.

Een Jacoba kannetje
Iets jonger dan de Jacoba kannetjes zijn de resten van een prachtig drinkglas. Van het glas is de bodem aangetroffen, waar duidelijk aan te zien is dat het om een druppelglas gaat. Ook dit glas werd gebruikt voor het nuttigen van lekkere dranken. Maar, naast de Middeleeuwse inwoners van Grave hielden de latere bewoners ook wel van een biertje, gezien de vooroorlogse bierflesjes die ter plekke werden gevonden!

Verschil in soort van kelders in Grave, in vergelijking met de kelders van de opgraving ARC in het "Hart van Grave".

Nu nog komt het keldergewelf
een halve meter boven straatniveau
bij sommige panden in Grave voor,
o.a in de Klinkerstraat. 

Deze fundamenten en constructie hebben voor de sloop meer
dan een halve meter boven het straat niveau gelegen. 

Zo ook bij dit pand in de Rogstraat.

Hier zien we het gewelf aanzet dat deze al halfrond naar
de andere zijde wil buigen, en ver boven het maaiveld zal uitkomen.

Voorbeeld dat de huidige kelders boven het straat niveau liggen,
deze ligt op de Markt,

de Maasstraat.